Pokazywanie postów oznaczonych etykietą Czarna Seria. Pokaż wszystkie posty
Pokazywanie postów oznaczonych etykietą Czarna Seria. Pokaż wszystkie posty

poniedziałek, 31 lipca 2017

Dziennikarski kryminał z zamachem w tle, czyli "Zamachowiec" Lizy Marklund

L.Marklund, "Zamachowiec", tłumaczenie P.Pollak, Wydawnictwo Czarna Owca, 2010.

Książki Marklund czytam siłą rozpędu. Niby rozczarowałam się już Anniką Bengtzon, ale uparcie do niej wracam, ponieważ wiem, że dzięki opowieściom o tej bohaterce moja codzienna podróż do pracy będzie trochę mniej uciążliwa. (W tym miejscu aż prosi się o komentarz pod adresem pewnego łysego pana, który nie tylko uparcie pali na przystanku, ale i zdarza mu się raczyć współpasażerów marną odmianą dance z komórki, mimo wielokrotnie zwracanej uwagi.) Niemniej, książki Marklund bywają lepsze i gorsze. Jaką powieścią okazał się "Zamachowiec"?
"Zamachowiec" to pierwsza z części opowieści o szwedzkiej dziennikarce Annice Bengtzon. Pierwsza, jeśli patrzymy z punktu widzenia autorki. Według chronologii życia bohaterki jest to tom czwarty. Annika ma męża i dzieci, nie tak dawno dostała awans i próbuje się odnaleźć na stanowisku szefa działu kryminalnego. Jednocześnie zbliżają się święta i kobieta robi wszystko, by niczym wzorowa matka, uczynić je jak najlepszymi dla dzieci. Przeszkadza jej w tym zamach na stadion olimpijski, w którym ktoś ginie. Tymczasem z przewodniczącą Komitetu Olimpijskiego, znaną z niezwykłej pracowitości i nieposzlakowanej opinii, nie można się skontaktować. Annika, jak na prawdziwego dziennikarza śledczego przystało rzuca się w wir pracy i zaczyna rozwiązywać zagadkę. 
Nie dziwię się, że Lizie Marklund udało się odnieść sukces, skoro rozpoczęła swój cykl taką książką. Jak dotąd, to najlepsza z jej powieści, jakie czytałam, a mam na koncie już cztery. "Zamachowiec" to klasycznie zbudowana intryga kryminalna, w której sprawca jest zagadką do samego momentu kulminacyjnego. Jednocześnie ilość mylnych tropów może zdezorientować każdego, kto sam chce się domyślić, kto zabił. Jednak żyjemy w czasach, w których klasyczna powieść kryminalna to już za mało. Marklund daje nam jednak więcej - wgląd w redakcję gazety codziennej. Przyznam, że mi, jako zwykłej śmiertelniczce, która ma jako takie pojęcie o pracy redakcyjnej, trudno pojąć w jakim tempie pracują dziennikarze z książek Marklund. Przypuszczam, że z tą szaleńczą prędkością łączy się ogromna ilość pracowników redakcji. Jednak świat wewnątrz gazety jest z pewnością wart poznania. Szczególnie polecam go tym, którzy do dzienników zaglądają. Bowiem stworzenie dobrego, niezwykle aktualnego produktu w dwadzieścia cztery godziny to sztuka. Drugim problemem, z jakim mierzy się autorka jest rola kobiety we współczesnym świecie. Bo dano nam już (przynajmniej na papierze) prawo do robienia kariery zawodowej i zdobywania wysokich stanowisk, ale świat stanowczo się do tego równouprawnienia nie przystosował. Wydarzenia opisywane w powieści mają miejsce w Szwecji, więc trudno liczyć na wybuchy złości i komentarze męża twierdzącego, że żona ma siedzieć "przy garach". Tam, przynajmniej publicznie, takie słowa nie zostaną zaakceptowane. Jednak Annika, mimo bycia Szwedką, narażona jest na dąsy męża, jeśli z powodu pracy nie uda jej się odebrać dzieci z przedszkola albo być mamą na pełen etat. Drugą stroną są jej współpracownicy. Starszy dziennikarz, któremu wydaje się, że Bengtzon ukradła mu awans, ze względu na płeć podważa jej kompetencje i nazywa ją za plecami "głupią pizdą". Z kolei kolegium redakcyjne, w którym Annika jest pierwszą kobietą nadal nie może się powstrzymać od seksistowskich żartów. Jednak nie tylko ona stała się ofiarą męskiej nagonki. Wspomniana w opisie przewodnicząca Komitetu Olimpijskiego musiała stać się zimna i niedostępna by zdobyć posłuch u mężczyzn. O innych przypadkach dyskryminacji nie będę wspominać, aby nie zepsuć Wam zabawy :) Muszę napomknąć jednak o jeszcze jednym wątku - posiadaniu nieposzlakowanej opinii. Czy naprawdę można być idealnym? Czy istnieje ktoś, kto na szczyt dostał się dzięki własnym umiejętnościom, a nie protekcji czy szantażowi? Wiem, że nie mówimy o polskich realiach, ale nieskazitelność na szczycie cały czas wydaje nam się nienaturalna, wzbudza podejrzenia. Czy słusznie? Dowiecie się czytając "Zamachowca".
Chcecie dobrego kryminału, oto dobry kryminał. "Zamachowiec Lizy Marklund wzbudza emocje, wciąga i porusza wątki społeczne jednocześnie pokazując nam kawał dziennikarskiego świata, o którym niewiele wiemy. Ja od kryminału więcej nie wymagam. Ten dostaje ode mnie zasłużoną piątkę z dopiskiem "godny polecenia".

poniedziałek, 19 czerwca 2017

Przeszłość zawsze nas dogania, czyli "Pokój numer 10" Åke Edwardsona


Å.Edwardson, "Pokój numer 10", tłumaczenie P.Urbanik, Wydawnictwo Czarna Owca, 2012.

Jest w Skandynawii kilku autorów kryminałów, po których chwytam w ciemno. Nie mogę powiedzieć, że każda napisana przez nich książka jest idealna, ale nigdy nie zawiodłam się na tyle, aby czytanie przestało być przyjemnością. Do takich twórców należy Åke Edwardson. "Pokój numer 10" to kolejny tom jego cyklu, opowiadającego o komisarzu Eriku Winterze.
"Pokój numer 10" to siódma część przygód policjanta z Göteborga, ale można ją czytać jak całkowicie samodzielną powieść. W pokoju hotelowym zostają znalezione zwłoki niespełna trzydziestoletniej kobiety. Jej ręka pomalowana została na biało. Jej gipsowy odlew odnajduje się wkrótce po zabójstwie w dworcowej przechowalni bagażu. Wszystko wydaje się nieodgadnione. Aby to skomplikować, policjanci przypominają sobie, że inna kobieta, która zaginęła wiele lat wcześniej, była widziana po raz ostatni w tym samym pokoju hotelowym. Zagadki jej zniknięcia nigdy nie rozwiązano. Policja zastanawia się, czy te dwie, oddalone w czasie sprawy, mogą się łączyć.
Kryminał Edwardsona to klasyczna zagadka kryminalna ze sprawą z przeszłości w tle. Jednak rozwiązanie z klasyką nie ma nic wspólnego, co daje czytelnikowi dużą dawkę nieprzewidywalności. Nie chcę zdradzać szczegółów, ale wspomnę, że historie z przeszłości mogą zaskakiwać swoim zagmatwaniem, a główny podejrzany zmienia się co kilka stron. Zaskakuje jednak przesłanie książki. To, że nie można uciec przed przeszłością. Błędy, które się kiedyś popełniło, mimo perfekcyjnego zatuszowania, mogą wyjść na jaw i zacząć mścić się nie tylko na nas, ale i na naszych bliskich. W tej sytuacji prawda, nawet najgorsza, wydaje się najlepszym wyjściem, ponieważ zapobiega ona wybuchowi, którego skala, po latach, może być olbrzymia.
Nie mogę jednak określić książki mianem ideału. Dlaczego? Ponieważ autor w niezbyt umiejętny sposób wykorzystał całkiem ciekawy pomysł. Otóż "Pokój numer 10" pełen jest retrospekcji, dzięki którym możemy poznawać nie tylko fragmenty spraw sprzed lat, ale także zobaczyć na ile zmienili się bohaterowie znani czytelnikom całego cyklu od dawna, ale nie z czasów ich początków w wydziale śledczym. To zupełnie inni ludzie. Szkoda tylko, że retrospekcje są wprowadzone w powieści w tak chaotyczny sposób, iż czasami dopiero po kilku akapitach czytelnik domyśla się, że czyta o wydarzeniach z przeszłości. Umieszczenie daty przed konkretną sceną, usunęłoby ten problem, jednak autor wolał postawić na chaos, czym wprawia czytelników w stan nieustającej irytacji. 
W siódmym tomie przygód Erika Wintera widać również, jak bardzo wyewoluowała ta postać. Komisarz z człowieka, dla którego związki były mrzonkami, a praca sensem życia, zamienił się w statecznego ojca i partnera, gotowego niemal na porzucenie śledztwa w toku, tylko po to, by spędzić więcej czasu z najbliższymi. Przyznam jednak, że brakuje mi dawnego Wintera. Bowiem kwilenie dzieci i ich problemy zdrowotne są zapewne urocze, ale jazz, whiskey i cygara nadawały komisarzowi charakterystyczny rys człowieka wyjątkowego w swojej prostocie. Szkoda, że autor wymazał z tego obrazu niemal wszystko.
Podsumowując, jest to książka warta przeczytania. Ale nie przypisałabym jej hasła "czytaj, bo umrzesz". Jeśli jesteście zmęczeni po pracy i chcecie skupić się na kryminalnej historii, albo nie macie czego robić w pociągu i tramwaju, przeczytajcie ją. Jednak, jeśli okoliczności pozwalają Wam na uważną i spokojną lekturę - sięgnijcie po coś innego.


sobota, 18 lutego 2017

Kolejne kryminalne rozczarowanie, czyli "Raj" Lizy Marklund...

L.Marklund, "Raj", tłumaczenie K. Knockenhauer, Wydawnictwo Czarna Owca, 2010.
Chciałabym powiedzieć, że Liza Marklund wyrobiła sobie już dobrą pozycję w świecie miłośników kryminałów, ale nie mogę, ponieważ słyszałam zbyt wiele opinii na temat przeciętności tej autorki. Przeczytałam już "Żelazną krew", ponieważ była relatywnie tanim dodatkiem do tygodnika "Polityka", oraz "Studio sex", gdyż, mimo wszystko, staram się poznać pierwszy tom serii kryminalnych, do których zaglądam. Na "Raj" trafiłam w bibliotece. Szybkie spojrzenie na kilka pierwszych kartek uświadomiło mi, że mam do czynienia z drugą częścią cyklu o Annice Bentgzon, a że miałam właśnie ochotę na lekką, nieangażującą książkę powiedziałam sobie "czemu nie?".
Annika Bentgzon to dziennikarka z nocnej zmiany szwedzkiej popołudniówki, na co dzień zajmująca się korektami i nie do końca pogodzona z tragicznymi wydarzeniami, z którymi zmagała się przed rokiem. Obecnie zajmuje się głównie korygowaniem tekstów na temat ogarniającego całą Szwecję sztormu. W tych okrutnych okolicznościach przyrody ginie ciężarówka pełna papierosów z przemytu. Jakby tego było mało podczas jej zaginięcia zostają zamordowani dwaj mężczyźni. W międzyczasie do gazety, w której pracuje Annika zgłasza się szefowa fundacji "Raj" - kobieta obiecująca ludziom ucieczkę przed najgorszymi prześladowcami. Jeśli dołączymy do tego mafię jugosłowiańską i kobietę, która musi ukrywać się przed zbrodniarzem wojennym, zapowiada się  całkiem intrygująca historia.
Niestety, nie jest aż tak dobrze, jak mogłoby się wydawać. Intryga zarysowana przez Marklund, choć z założenia ciekawa, ma swoje słabe i przewidywalne elementy. W końcu kiedy w powieści kryminalnej widzimy kobietę, która wygląda i zachowuje się nieskazitelnie, od razu podejrzewamy ją o coś złego. I właśnie tego typu postać całkowicie pogrążyła połowę intrygi "Raju". Podejrzenia czytelnika robią się jednoznaczne. Dla kontrastu wątek dotyczący jugosłowiańskiej mafii i jednego z jej członków należy do mocnych stron powieści. Choć przypuszczam, że dużo bardziej emocjonował tych, którzy nie posługują się językiem słowiańskim, gdyż kluczem do rozwiązania tej intrygi były dwa słowa, które każdy Polak rozpozna od razu. Dla Skandynawa czy mieszkańca Europy Zachodniej była to z pewnością podsycająca napięcie enigma.
Trudno pominąć w recenzji postać głównej bohaterki, która z założenia miała być silną kobietą, ale stanowczo za dużo płacze i to non stop z tych samych powodów. Jakby tego było mało nie do końca wie, co zrobić ze swoim życiem. Niby ma wyznaczony cel - chce zostać dziennikarką, ale w obliczu wyjątkowych okoliczności, jest w stanie porzucić wszystkie swoje marzenia. Do tego życie uczuciowe organizuje sobie na chybił trafił, co kończy się tak, a nie inaczej tylko dlatego, że wyczerpała już wszystkie limity nieszczęścia w miłości. Annika Bentgzon nie jest bohaterką, o której pragnę czytać. Kryminałowi potrzebna jest silna, niezależna kobieta z nutą wrażliwości. Zamiast tego dostajemy niezdecydowaną panienkę, która w sytuacjach granicznych jest zdolna do działania, ale na co dzień zadowala się leżeniem na materacu i użalaniem się nad własnym losem.
Skoro piszę o książce, wypadałoby też wspomnieć co nieco o języku. Cóż - Jelinek czy Joyce to to nie jest, ale i być nie musi. W końcu mamy do czynienia z literaturą popularną. Jednak w tym prostym, przejrzystym stylu irytuje nagminne powtarzanie słów. Znając odrobinę języki skandynawskie, mam świadomość, że część z tych powtórzeń jest uwarunkowana składnią szwedzkiego oryginału. Ale nie od tego mamy tłumaczy, żeby przekładali wszystko słowo w słowo. Czasami warto dołożyć jakiś synonim, albo zaimek, żeby całość brzmiała dobrze po polsku bez zbyt dużej ingerencji w treść.
Przyznam, że czekam na kryminał z kobietą w roli głównej, który mnie nie rozczaruje. Cykl Mroza z Joanną Chyłką nie jest zły, ale tom czwarty całkowicie pozbawił bohaterkę siły. "Cztery żywioły Saszy Załuskiej" Bondy zapowiadały się nieźle, ale już w drugim tomie bohaterka zaczęła się wikłać w dziwne romanse. Camilla Läckberg po "Księżniczce z lodu" oddała pierwsze skrzypce w swoim cyklu mężczyznom. A powieści Lizy Marklund z Anniką Bentgzon z roli głównej z tomu na tom coraz bardziej mnie rozczarowują. "Raj" nie jest całkowicie złą książką. Kiedy potrzebowałam niezbyt angażującej lektury na ciężki i nerwowy czas remontu, sprawdził się całkiem nieźle. Ale gdybym go kupiła, albo czytała w innych okolicznościach, pewnie czułabym się zawiedziona. Dlatego Wam tej powieści nie polecę, mimo że kocham skandynawskie kryminały. Trudno - nie wszystko może być idealne. A moje poszukiwania dobrego kryminału z kobietą w roli głównej po raz kolejny uznaję za otwarte.

sobota, 4 lutego 2017

Tajemnice sprzed lat zawsze mogą wyjść na jaw - o "Kamiennym żaglu" Åke Edwardsona

Å. Edwardson, "Kamienny żagiel", tłumaczenie M.Kłos, P.Urbanik, Czarna Owca 2012.
"Kamienny żagiel" to szósty tom cyklu kryminalnego o komisarzu Eriku Winterze autorstwa Åke Edwardsona. Przyznam, że czytałam poprzednie cztery. Piąty, niestety, nie wpadł w moje ręce, ale akurat tę serię wypożyczam z biblioteki, więc każdy książkoholik powinien zrozumieć to charakterystyczne zapętlenie kolejności. Muszę również przyznać, że nieznajomość tomu piątego nie przeszkodziła mi w lekturze. Pewnie, gdybym nie znała pierwszych czterech, też szybko zorientowałabym się, o co chodzi.
A o co chodzi w "Kamiennym żaglu"? W trakcie drugiej wojny światowej u wybrzeży Szkocji tonie szwedzki statek. Wszyscy, znajdujący się wtedy na pokładzie, giną. Sześćdziesiąt lat później syn jednego z zaginionych marynarzy otrzymuje tajemniczy list, dotyczący jego ojca. Poruszony mężczyzna jedzie do Szkocji i ślad po nim ginie. Komisarz Winter, wraz ze swoim kolegą z Wysp Brytyjskich - Stevem MacDonaldem, rozpoczynają śledztwo. Tymczasem w Göteborgu policjantka Aneta Djanali zajmuje się sprawą kobiety, nad którą znęca się mąż. Dochodzenie  nie jest jednak tak jednoznaczne, jak wydaje się na pierwszy rzut oka.
Kryminały Åke Edwardsona prezentują wyrównany, całkiem wysoki poziom. Wiadomo, część jest lepsza, część gorsza, ale nie znajdziemy wśród nich typowych gniotów, które odkłada się po pierwszych stu kartkach. Dlatego, kiedy mówię, że "Kamienny żagiel" to słabsza powieść tego autora, nie myślcie, że czytając ją stracicie czas i zanudzicie się na śmierć. Jest dobrze, chociaż mogłoby być lepiej. Dwa, przeplatające się wątki, napędzają akcję, choć należy przyznać, że jeden jest dużo ciekawszy od drugiego (ale to pewnie tylko moja subiektywna opinia). Historia sprzed lat i związana z nią tajemnica są ciekawe, ale dość łatwe do przewidzenia. Dużo bardziej interesujący wydaje się wątek przemocy w rodzinie. Jest on zagadkowy, nieprzewidywalny i związany z bliskimi mi tematami społecznymi. Pozwala spojrzeć na świat, postrzegany przez nas tylko z jednej perspektywy, w zupełnie inny sposób. Przecież nie zawsze oprawcą jest ten, kto złoczyńcą się wydaje.
Interesująca w prozie Edwardsona jest wielogłosowa narracja. Niemal każdy z bohaterów przedstawia historię z innego punktu widzenia, przez co czytelnik ma wgląd w wielowymiarowy obraz sytuacji. Zabieg ten nie tylko buduje napięcie, ale również uświadamia nam wielość moralnych osądów.
Jeśli macie ochotę na lekki, acz ciekawy kryminał, sięgnijcie po książkę Åke Edwardsona. Choć "Kamienny żagiel" na pierwszy rzut oka nie wydaje się idealnym wyborem, jest to interesująca lektura na długi, zimowy wieczór. Perypetie komisarza Wintera są specyficzną przygodą, którą, ze względu na osobowość głównego bohatera, warto zacząć od początku. Jednak tym, zainteresowanym jedynie historią kryminalną, "Kamienny żagiel" może przypaść do gustu.