Pokazywanie postów oznaczonych etykietą felieton. Pokaż wszystkie posty
Pokazywanie postów oznaczonych etykietą felieton. Pokaż wszystkie posty

niedziela, 31 grudnia 2017

Podsumowanie roku, czyli o wszystkich książkach, których nie przeczytałam...

(Prawie) wszystkie książki, których nie przeczytałam w 2017 roku!

Trzydziesty pierwszy grudnia nieustannie zmusza nas do podsumowań. Padło także na mnie. Nie mam jednak zamiaru pisać o najlepszych i najgorszych książkach minionych 365 dni, bo wtedy wydałoby się, ile zaległych recenzji czeka na to, aż je łaskawie napiszę, albo choćby poprawię i opublikuję. Już sama deklaracja przeczytania stu czterech pozycji w kontekście osiemdziesięciu czterech wpisów wystarczająco mnie pogrąża. Dlatego też nie czuję się gotowa, by opowiadać o porywających lekturach zeszłego roku. Ważniejsze jest dla mnie w tej chwili to, czego nie przeczytałam. I długa lista odpowiedzi na pytanie: dlaczego?
Na zdjęciu znajduje się trzydzieści dziewięć pozycji. Powinno być czterdzieści, ale dopiero podczas układania książek z powrotem na półce zorientowałam się, że nie wyłożyłam "Ludzi na drzewach" Hanyi Yanagihary. A że jestem zbyt leniwa, by wielokrotnie urządzać sobie książkowy spacer farmera, pozostanę przy pierwszym zdjęciu. Trudno. Nie zmienia to faktu, że ta czterdziestka wzbudza we mnie poczucie winy. Bo przecież po to kupiłam/dostałam/pożyczyłam te książki, żeby je przeczytać. I choć samo zapełnianie półek sprawia mi radość, naprawdę wolałabym przekładać strony i przebiegać wzrokiem po kolejnych literach. Tylko czasu brak. A i pokusy targają mną stanowczo zbyt często.
Lista książek "do przeczytania" u każdego książkoholika ma długość przynajmniej kilku metrów. Tak jest też u mnie. Niestety, nie samą książką człowiek żyje, więc oszczędności szukam także na polu literackich wydatków. Dlatego też kiedy tylko widzę tomiszcza w promocji mój wzrok nagle z minus kilku dioptrii przestawia się na tryb sokoli. Wypatruje zdobyczy, dzielnie przeglądam biedronkowe stosy, a czerwone naklejki z napisem -70% jestem w stanie dostrzec z drugiej strony ulicy. Więcej -  nałogowo klikam we wszystkie informacje o promocjach w księgarniach internetowych i wiele razy w obliczu nagłych przebłysków rozsądku, zamykałam stronę, na której znajdował się wirtualny koszyk pełen interesujących mnie pozycji. Kiedy w Biedronce rzucili książki, które zdobyły nagrodę Nike specjalnie wstałam wcześniej i byłam gotowa rzucać się na nie niczym tłum na karpie w Lidlu. Niestety, albo stety, nie miałam konkurentów. Trudno się więc dziwić, że pozycji na półkach przybywa. Aczkolwiek nie kupuję aż tak dużo, żeby nie móc tych wszystkich pozycji przeczytać. Aż tak źle jeszcze ze mną nie jest. Jednak odpowiedzi na pytanie "dlaczego nie daję rady?" są jeszcze przynajmniej dwie.
Pierwszą jest biblioteka. Na początku roku, tuż po przeprowadzce, założyłam sobie kartę i wypożyczyłam kilka książek. Było to dobre wyjście, szczególnie, że większość mojej biblioteczki znajdowała się wtedy na terenie innego kraju. Nie wiedziałam jednak, że będzie to miało taki wpływ na moje opóźnienia w czytaniu. Schemat wygląda mniej więcej tak: najpierw obiecuję sobie, ze idę tylko oddać książki w terminie, a do wypożyczania wrócę dopiero wtedy, kiedy nadrobię domowe zaległości. I wszystko jest w porządku, do momentu, w którym wejdę do wypożyczalni. Wtedy czuję się jak Gollum na widok Pierścienia Władzy. Książki nawołują mnie tak silnie, że nie mogę zrobić nic - muszę za nimi podążyć. Na początku oszukuję się, że wejdę tylko po jeden z tomów serii, którą poczytuję od czasu do czasu, a potem nie umiem się już powstrzymać i zabieram sześć sztuk - maksymalną ilość, jaką mogę wypożyczyć. Nauczona tym doświadczeniem chodzę do biblioteki w dniu, w którym mija ostateczny termin zwrotu, jednak nie zmienia to faktu, że oferuje mi ona jakieś siedemdziesiąt dwie pozycje rocznie. Jeśli dodamy do tego jakieś pięćdziesiąt, które kupuje, kilka pożyczonych od znajomych i książki, które dostaje, nie mam szans wyjść na zero. Nie zmienia to jednak faktu, że nadal chce dostawać książki. I to dużo!
Jednak największą winę za zaległości ponoszą moje humory. Nie chodzi już nawet o to, że potrafię czytać jedynie jedną książkę na raz i nie zawsze mam ochotę akurat na tę pozycję. Przyczyną jest fakt, że mimo iż mam na półce czterdzieści nieprzeczytanych publikacji ochotę mam akurat na tą, która patrzy na mnie z ekranu komórki, tabletu, czy komputera. Na mojej facebookowej ścianie dziewięćdziesiąt procent informacji dotyczy książek. Co chwila czytam cudze recenzje, informacje o nowościach i pozycjach, które z pewnością zmienią moje życie. Nie mam nic przeciwko. Tylko przez to często odkładam książki leżące już na półce na później. Albo obiecuję sobie, że następną pozycją, jaką przeczytam będzie jakaś ambitna powieść, a mam akurat ochotę na kryminał. Innym razem wiedząc, że czeka mnie ciężki tydzień planuje sięgnąć po książkę, którą można zakwalifikować jako guilty pleasure, a zamiast tego w niedzielę zaczytuje się w literaturze pięknej, a w poniedziałek jestem zbyt zmęczona, żeby zrozumieć z niej choć jedno zdanie. I nie mogę narzekać, bo sama się tak urządziłam.
Wśród książek, których nie przeczytałam w tym roku są zarówno ambitne pozycje jak i rozrywkowe powieści. Jest i literatura faktu i kryminał. Chyba nie ma romansów, ale tych nie tykam. Mam na półce czterdzieści książek, które w większości nie są złe i chciałbym mieć więcej czasu i sił, by je przeczytać. I właśnie tego, oprócz miejsca na półkach i całych stosów nowości życzę Wam w nowym, 2018 roku!

wtorek, 28 listopada 2017

To nie jest tekst dla każdego... O filozoficznych inspiracjach, czyli dlaczego nie napiszę o "O Wierze" Slavoja Žižka.

Książka, której tu nie zrecenzowałam, czyli: S. Žižek, "O wierze", tłumaczenie B.Baran, Wydawnictwo Aletheia, 2008.

To nie jest tekst dla wszystkich. Wielu z Was się on nie spodoba. Jedni uznają mnie za wywyższającą się snobkę, inni za płaczliwą i dołującą wszystkich wokół defetystkę. Czuję się jednak zobowiązana do tego, żeby napisać te kilkaset słów. Dlaczego? Ponieważ w dzisiejszych czasach już niemal nikt nie czytuje filozofów. A naprawdę chciałabym, żeby to się zmieniło.
Pierwsze prawdziwe spotkania z filozofią zaliczyłam w wieku lat siedemnastu. Oczywiście o jej istnieniu słyszałam już znacznie wcześniej w szkole, jednak zawierano ją w mniej lub bardziej spójnych regułkach podawanych uczniom w formie "do wykucia" na lekcjach języka polskiego. Dopiero jako siedemnastolatka postanowiłam znaleźć w filozofii coś więcej niż podstawowe różnice między stoicyzmem a epikureizmem. Zaczęłam od krótkich, niezbyt skomplikowanych tekstów, które pozwoliły mi wdrożyć się w język, składnię i podstawowe pojęcia. Kolejnym krokiem były eseje i całe książki. Przyznam, że sprawiało mi to wiele trudności. Ale każde zdanie, które rozumiałam choć po części dawało mi wielką satysfakcję. I nie żałuję ani jednego przeczytanego słowa. Dziś, po dziesięciu latach nadal nie czuję się wystarczająco kompetentna, aby opowiadać innym o filozofii. Dlatego też, tak jak zapowiedziałam w tytule, nie zrecenzuję "O wierze" Slavoja Žižka. Jestem na to za głupia. Przyznam jednak, że ta książka sporo mi dała zarówno w kontekście treści jak zawartego w niej specyficznego humoru. Gdybym posiadała odpowiedni aparat krytyczny, chętnie bym Wam o niej opowiedziała. Niestety, nie potrafię i prawdopodobnie nigdy się tego nie nauczę. A jeśli nawet, z pewnością nie będę miała tyle odwagi, żeby to zrobić. Wystarczy mi to, że mogę się cieszyć własnymi zmaganiami w tekstami filozoficznymi.
Dobra - pochwaliłam się, że czytam mądre książki, a nic nie powiem o ich treści, bo wyszłabym na idiotkę. Super. Tylko co mi z tego przyszło? I po co w ogóle to piszę? Ponieważ, mimo że nie jestem w stanie oceniać tekstów filozoficznych, mogę powiedzieć, dlaczego warto po nie sięgać. Zacznijmy od czytania ze zrozumieniem, logicznego myślenia, zapamiętywania, definiowania czy przyswajania pojęć - skrzywieni przez szkolną testomanię radzimy sobie z tym wszystkim coraz gorzej. Czytanie tekstów filozoficznych pomaga opanować, czy też wytrenować te umiejętności. A uwierzcie mi, posługiwanie się nimi na co dzień naprawdę się przydaje. Proszę, zastanówcie się nad tym, kiedy ostatnio pozwoliliście sobie na solidny wysiłek intelektualny? Nie mówię tutaj o uczniach i studentach, ponieważ oni, przynajmniej w teorii, powinni się uczyć i podejmować naukowe wyzwania. Mówię o absolwentach, którzy zazwyczaj pracują na stanowiskach niewymagających od nich podejmowania wielkiego wysiłku intelektualnego. Owszem, często trafia się na zadania będące w jakimś wymiarze wyzwaniem, ale w większości nie doprowadzają one do rewolucji w sposobie myślenia. Często nie wzbudzają nawet żadnych wątpliwości. Rozleniwiamy się intelektualnie przez co coraz łatwiej nas nabrać, wcisnąć nam kit na każdy temat. Być może część z nas czyta książki, gra w gry logiczne, czy uczy się języków obcych. Ale ciekawy kryminał nie zrewolucjonizuje naszego życia, tak samo jak nie zrobi tego gra, czy kilka słówek po chińsku. Filozofia to potrafi, pod warunkiem, że się na nią otworzymy. Potrzeba bowiem sporo wysiłku by nadążyć nad rozumowaniem autora, zrozumieć, co chciał przekazać i skąd wywodzi się ten pogląd. I wierzcie mi lub nie, ale ten wysiłek nie tylko sprawia mi ogromną satysfakcję, ale także przynosi efekty w codziennym życiu w szybkości i łatwości rozumienia coraz to bardziej skomplikowanych struktur.
A teraz ostatnie pytanie. To, z powodu którego część z Was nazwie mnie smętną defetystką. Często myślicie o sensie życia? O tym, co cały czas pcha nas do przodu? W co wierzymy i dlaczego? O tym, skąd to wszystko się wzięło? Nie? Zazdroszczę. Mi przytrafia się to bardzo często, a muszę przyznać, że według mnie sens życia nie istnieje. Albo raczej nie potrafię go znaleźć. Tak samo jak istoty naszego istnienia. Czytając teksty filozoficzne widzę, że w swoich naiwnych poszukiwaniach sensu czegokolwiek nie jestem sama. Te same pytania zadawały sobie przez lata największe umysły. Znajdowanie odpowiedzi wychodziło im lepiej lub gorzej, ale próbowali. Dlatego ja też mogę próbować. A jeśli się nie uda... Cóż, nie będę jedyna w swoim poczuciu braku i pustki.
Zabrałam się za niepopularny temat, którego pewnie nie powinnam poruszać. Jednak zrobiłam to z potrzeby serca. Nie napisałam tego po to, byście sięgnęli po moich ulubionych filozofów, ale po to, byście zajrzeli do jakiegokolwiek tekstu zmuszającego do głębszych przemyśleń. Dlatego też nie wymieniam tu nazwisk (poza jednym, które zainspirowało mnie do napisania tego tekstu) i prądów. Każdy może wybrać coś dla siebie. Pozostaje mi jedynie mieć nadzieję, że choć jedna osoba dotarła do końca mojego wywodu. A jeśli nie? Trudno. Przecież i tak nic nie ma sensu. 

środa, 5 lipca 2017

Teoria jeszcze nikomu nie zaszkodziła, czyli kolejna odsłona felietonu nad książką...

Inspiracje: Ciało i tekst. Feminizm w literaturoznawstwie. Antologia szkiców. Praca zbiorowa pod redakcją A.Nasiłowskiej, Instytut Badań Literackich PAN, 2001. Książki, nr specjalny 1/2017.


Nie polubicie mnie po tym felietonie. Ale ten utworek dziennikarski ma to do siebie, że jest nie tylko osobisty, ale i złośliwy. Nie uważam się za dziennikarkę (choć pracuję jako redaktorka), ale grzech tego felietonu i tak mam zamiar popełnić. Dlaczego? Powody są dwa: po pierwsze i niezaprzeczalne, jestem panią magister od polskiego, a po drugie przeczytałam właśnie antologię szkiców krytyczno-literackich "Ciało i tekst. Feminizm w literaturoznawstwie."
Jednak to nie przez feminizm mnie znienawidzicie. O tej, jakże konfliktowej w dzisiejszej rzeczywistości społeczno-politycznej, sprawie już się rozpisywałam i jeszcze nikt mnie nie zlinczował. O nie, teraz będzie gorzej. Bo zamiast opowiadać Wam o moich ukochanych tekstach (a dużą część antologii czytałam nie po raz pierwszy) będę bredzić o czymś innym. O czymś, o czym większość blogerów nie chce słyszeć. Jednak najpierw wspomnę tylko, że warto zajrzeć do tej, wiekowej już jak na teksty krytyczne, bo ponad piętnastoletniej antologii, ponieważ pozwala ona zupełnie inaczej spojrzeć na bardziej i mniej znane powieści czy wiersze. Pomaga odnaleźć kobiecość tam, gdzie ją wykluczono i pokazuje, w jaki sposób, jeszcze nie tak dawno, wartościowano literaturę pisaną przez kobiety. A jeśli nadal nie wierzycie, że warto, powiem, że dzięki esejowi "Matki i ich władza we współczesnej literaturze niemieckiej" Bożeny Chołuj zaczęłam czytać książki Elfriede Jelinek. A kocham jej twórczość niemal tak mocno jak powieści Knausgårda. Tylko Jelinek rzadziej wydają w Polsce, a to co już opublikowano zdążyłam dawno pochłonąć. Trochę szkoda, ale moja ukochana noblistka pisze tak, że niejednego tłumacza może doprowadzić do ostrej nerwicy.
Ale nie jest to też felieton o Elfriede (choć wielką pisarką jest), ale o blogerach. Bo krytycy nas nie lubią. Ci oficjalni krytycy, ci, którzy coś wiedzą. Pisarze też podchodzą do nas z dystansem, szczególnie, jeśli aspirują do pisania literatury ambitnej. Nie dalej jak miesiąc temu byłam w Poznaniu na spotkaniu literackim z Kubą Wojtaszczykiem i się nasłuchałam, że bloger to nie jest dobry recenzent, ponieważ myli pojęcia i zazwyczaj nic odkrywczego nie wymyśli. Przyznam, że zrobiło mi się trochę przykro. Nie, żebym miała się za talent recenzencki, to co piszę, robię po części dla siebie, po części dla czytelników (dobrze, że są, ale w razie czego mąż z przymusu da mi chociaż jedno wyświetlenie), ale dewaluowanie całej grupy na forum to lekka przesada. Bo nie po to tyrałam przez pięć lat na studiach polonistycznych, żeby mi teraz mówili, że mylę pojęcia, bo jestem blogerką. Wiecie, ja naprawdę się starałam, nawet z teorii literatury i poetyki miałam dobre stopie, a teraz wysłuchuję, że nic nie umiem. Ale spokojnie... nie szukajmy winy tylko w innych. Ze mną też jest coś nie tak. Ponieważ nie piszę tutaj profesjonalnych recenzji, które mogłyby się ukazać w czasopiśmie literackim. Nie, że nie potrafię. Po prostu większość nie chciałaby tego czytać. Jeśli nie wierzycie, sprawdźcie nakład któregoś z czasopism literackich. I nie mówię tu o magazynie "Książki". Także mea culpa. Wolę napisać coś o książkach w wersji pop, niż skończyć ze stoma czytelnikami rocznie (z czego za dziewięćdziesiąt procent wyświetleń będzie odpowiedzialna moja rodzina). Więcej - popełniam straszniejsze zbrodnie - czasami piszę dobrze o książkach popularnych. I nie wytykam im, że są złe, na za niskim poziomie i za lekko się je czyta. Litości! Sięgam po nie po to, żeby się odprężyć po bardzo wyczerpującym dniu. A skoro ja się relaksuję, to czemu nie mam polecić danej pozycji komuś innemu, kto też wraca styrany po pracy i nie chce mu się doszukiwać intertekstualności w metaforach? 
Jednak nie jest to tekst o tym, że źli krytycy nas nie lubią, a my, blogerzy jesteśmy tacy super. Nie. Właśnie nadszedł czas na kontrowersyjną część. Owszem, każdy z nas pisze o książkach z gatunku, który lubi, nie mam zamiaru nikogo oceniać ze względu na to, czy przepada za horrorem, romansem, powieścią historyczną, czy fantasy. Nie będę też nikogo zmuszać do wyszukiwania tropów i intertekstualności, bo wiem, że nie każdy odnajduje w tym przyjemność. Ale ludzie, blogerzy, poduczmy się trochę. Podstawowych zasad. Konstrukcji recenzji. Bo naprawdę takowa istnieje i o ile można z nią eksperymentować, o tyle wklejanie nagłówków "opis wydawnictwa" i "moja opinia" jest trochę nie na miejscu. Można wbić sobie do głowy, że istnieje coś takiego jak uzasadniona argumentacja i pisanie "książka jest dobra, bo jest fajna" nie przystoi komuś, kto chce nazywać się recenzentem. Warto też czasami przypomnieć sobie, co mówiła pani od polskiego i nie mylić podstawowych pojęć literackich. Bo właśnie przez takie błędy nikt nie bierze nas na poważnie. Nie przez literówki, czy własne przemyślenia, ale z powodu pokazywania wszem i wobec, że nie znamy się na tym, co robimy. Przez to, że część z nas to ignoranci! Trochę teorii jeszcze nikomu nie zaszkodziło. Nie każdy musi czytać antologie tekstów literackich i profesjonalne czasopisma. Nie o to chodzi. Ale można zajrzeć, chociażby, do wspomnianego tu magazynu "Książki". Wiem, że wielu z nas to robi, widzę liczne egzemplarze na Instagramie. Pytanie, czy nie warto z tego czytania zrobić pożytku i zobaczyć w jak różnorodny sposób można profesjonalnie pisać o literaturze? Książki są dobre, bo są fajne - naprawdę poszerzają horyzonty, wiele uczą o świecie i mogą być podstawą do wartościowej, dobrze napisanej recenzji. Trzeba tylko chcieć i nabrać pokory.
Dlatego też chylę przed Wami głowę, właściwie kładę ją pod katowski topór. Ale musiałam to napisać. Ponieważ możemy naprawdę wiele. Czemu więc nie zrobić tego dobrze?

niedziela, 25 czerwca 2017

Feministki też mają poczucie humoru, czyli felieton inspirowany "Zadymą" Kingi Dunin

K.Dunin, "Zadyma", Wydawnictwo Literackie, 2007/"Wysokie Obcasy", nr 22/2017.


Ostatnio czytałam w "Wysokich Obcasach" o tak zwanych "femikomiczkach", czyli kobietach, które łamią stereotyp mówiący, że poczucie humoru jest domeną mężczyzn, a płeć piękna może co najwyżej potakiwać i śmiać się ukradkiem. Przyznam szczerze, że trochę mnie to zaskoczyło, bo do tej pory kobiety były dla mnie synonimem ironicznego, często inteligentnego humoru, który nawet wtedy, gdy bazuje na stereotypach, nie obraża wszystkich wokół. Z kolei mężczyźni, w większości, wydają mi się autorami "sucharów", słabych dowcipów nawiązujących do czynności fizjologicznych i przaśnych scenek na poziomie Mazurskiej Nocy Kabaretowej. Ale widocznie żyję w innym świecie. Czemu piszę o tym na blogu, z założenia mówiącym o książkach? Ponieważ w zeszłym tygodniu, w ramach jakiegoś feministycznego przebudzenia z bibliotecznej półki oznaczonej "Nauki społeczne, gender" (etykietka nie do końca dopasowana, ale mam wrażenie, że zabarwienie jej pejoratywnie w oczach większości Polaków było zamierzone) książkę Kingi Dunin pod tytułem "Zadyma". I to właśnie do niej, z założenia, ma się odnosić ten tekst. 
Czym jest "Zadyma" i co ma wspólnego z humorem, nad którym rozwodziłam się przez trzy czwarte pierwszego akapitu? Jest to zbiór felietonów Kingi Dunin publikowanych przez lata w "Wysokich obcasach". W tym momencie możemy się zastanawiać czy sens ma czytanie krótkich, często nawiązujących do bieżących zdarzeń, form literackich wydanych dziesięć lat temu, a napisanych jeszcze wcześniej? Oj, ma. O dziwo, znajduje w tym całkiem sporo sensu. Aż kusi, żeby powiedzieć, że niestety, ale rządzi nami ta sama, antykobieca partia. To jednak nie jedyny powód. Bowiem antykobieca zdaje się być niemal cała polska polityka. Nie zmieniła się również za bardzo nasza rzeczywistość, a czasami wydaje mi się, że dziesięć lat temu jakoś bliżej nam było do Europy, równości, przestrzegania praw kobiet, czy mniejszości seksualnych niż teraz. Dla przykładu, kiedyś Młodzież Wszechpolska była popierana jedynie przez LPR, a nie przez partię rządzącą. Zmienił się chyba jedynie Roman Giertych, do pewnego stopnia nawrócony przez swoją porażkę. Ale i tak, cieszyłabym się, gdyby młodsze pokolenia przypomniały sobie, że zawdzięczają mu nie tylko noszenie przez jakiś czas obrzydliwych polarów symulujących mundurki szkolne, ale i próbę wprowadzenia ideologii do programów nauczania. Cóż, to ostatnie, dziś już przegłosowano. Tylko w mojej głowie nieustannie kołacze się myśl, że od czytania Gombrowicza nikt nie umarł, a przez ślepe podążanie za wartościami "narodowymi" aż zbyt wielu. 
Miałam jednak pisać o książce, a piszę o przeszłości, będącej dla mnie niemal prehistorią, bo w 2005 dopiero zaczynałam liceum i żyłam w małym miasteczku. twierdzącym niemal zgodnie, że sytuacja w której po pracy kobieta tyra i zajmuje się domem, a mężczyzna ślęczy na  kanapie przed telewizorem to norma, a nie patriarchalny burdel. Teraz, jako kobieta młoda i, mniej więcej, świadoma, potrafię docenić to, co pisała Dunin w swoich felietonach. To, z jakim humorem wbijała szpilę wszystkim tym, którzy nie rozumieli i nie chcieli zrozumieć, że równość kobiety i mężczyzny jest dobrem wspólnym, a nie fanaberią. Zresztą nie tylko o płeć i postrzeganie kobiety w kulturze w tych krótkich formach chodziło. Mój ulubiony felieton - "Futbolizm" poprzez ironiczną metaforę pokazuje jak irracjonalne jest prawicowe myślenie o panoszeniu się homoseksualistów w przestrzeni publicznej. W końcu polskie feministki wzięły na swoje barki prawa niemal wszystkich mniejszości. I dobrze - powinniśmy trzymać się razem. W końcu kiedy wyjmiemy poza margines wszystkich tych, którzy nie odpowiadają "mainstreamowi" (a ostatnio dołączają do nich nawet rowerzyści czy wegetarianie) będzie nas więcej na marginesie niż na kartce. 
Kinga Dunin nie jest komiczką, ale krytyczką literacką, jedną z tych, które najbardziej cenię od czasu studiów. Żałuję, że na jej felietony trafiłam tak późno. Bo czym innym jest artykuł czy praca krytyczna, a czym innym krótka forma, w której można ująć wszystko. Pokazać, że inteligentny humor, ironia i przedstawianie postulatów w przystępny, czasami zabawny sposób, nie jest domeną mężczyzn. Wręcz przeciwnie. Skoro przez lata odbierano kobietom bycia zabawnymi, musiały wykształcić niezły kunszt, żeby się przebić. A że pod płaszczykiem błyskotliwości można wyłożyć ważna sprawę, to co innego. W końcu w mediach feministka przedstawiana jest najczęściej jako brzydka, nieszczęśliwa, samotna, bezdzietna baba, która chce narzucić swoje nieszczęście innym. Takie babsko nie jest groźne, wydaje się być obrazem skrajnej frustracji, domagającej się wykrzyczenia. Dlatego krzyczy i narzuca. A teraz zastanówcie się, kiedy ostatnio telewizja pokazała prawdę, całą prawdę i tylko prawdę? I obejrzyjcie zdjęcia z czarnego protestu. Naprawdę myślicie, że w Polsce jest aż tyle brzydkich, nieszczęśliwych, samotnych, bezdzietnych bab? Odczarujmy sobie feministkę. Kobietę o każdym typie urody, szczęśliwą lub nie, samotną lub w związku, samodzielnie decydującą o tym, czy chce być matką, dyskutującą o swoich poglądach i pokazującą, że feminizm nie jest niczym strasznym. Walka o swoje jest czymś naturalnym. A można to robić na wiele sposobów. Czasami trzeba pokrzyczeń w telewizji, a innym razem wyjść na ulicę.
Miałam napisać recenzję zbioru felietonów, a zamiast tego napisałam felieton. I nie żałuję. Muszę jednak wspomnieć, że "Zadymę" Kingi Dunin warto przeczytać. Przynajmniej tyle mogę jej oddać za zainspirowanie mnie do tego tekstu. I dodam coś jeszcze. Przed chwilą, gdy powiedziałam mężowi, że zamiast recenzji wychodzi mi felieton, stwierdził "oby to nie była laurka dla feminizmu". Przypuszczam, że jest to właśnie taka laurka. Ale nie żałuję. Bo o swoje trzeba walczyć. Nawet jeśli chodzi tylko o głupi tekst.

środa, 10 maja 2017

Czara goryczy się przelała, czyli kilka słów o bazgraniu po książkach, szczególnie cudzych...

(Na zdjęciu spis treści książki Łukasza Orbitowskiego "Tracę ciepło" , wypożyczonej z Biblioteki Raczyńskich w Poznaniu)

Miałam dzisiaj napisać recenzję. Jednak, kiedy przeglądałam po raz kolejny przeczytaną wcześniej książkę, trafił mnie szlag. Powieść tę wypożyczyłam z biblioteki i już w trakcie lektury niezmiernie zirytowała mnie jedna rzecz - ktoś zabazgrał kilka ostatnich kartek. Może nawet przełknęłabym to, gdyby owe notatki miały jakiś związek z treścią. W większości jednak nie miały. Część z nich, owszem, przypominała zapiski maturzysty, próbującego połączyć książkowe wątki z tematem prezentacji maturalnej, ale większość (zapisana innym charakterem pisma) dotyczyła bliżej niezidentyfikowanych bzdur. Z frustracji związanej tą sytuacją zrodził się ten wpis. Chcę bowiem podywagować na temat tego, czy można i czy warto pisać po książkach.
Już po samym wstępie widać, że nie jestem zwolenniczką wzbogacania książek własnymi zapiskami. Rozumiem jednak tych, którzy mają na półkach pozycje zawierające notatki na marginesach, albo upstrzone dziesiątkami karteczek. W czasie studiów sama używałam tych ostatnich, dzięki czemu na zajęciach z łatwością przychodziło mi odszukiwanie właściwego fragmentu. Tylko z karteczkami jest prościej - zawsze można je usunąć i nie ma po nich śladu. Jeśli robimy notatki w książce, nawet ołówkiem, nigdy nie pozbędziemy się ich w stu procentach. I tu pojawia się kilka kwestii, które powinny rozstrzygać, czy po danej pozycji można pisać.

1) Czy to Twoja książka? 
Pytanie wydaje się banalne, prawda? Niestety, niektórym zdarza się pisać po książkach należących do innych, szczególnie, do bibliotek. Pozycje znajdujące się w zbiorach bibliotecznych są dobrem wspólnym. Czy naprawdę trzeba się dzielić ze wszystkimi swoimi przemyśleniami? Zresztą takie notatki mogę ewentualnie zaakceptować, ale znajdowałam w wypożyczonych książkach listy zakupów, informacje o spotkaniach, numery telefonów, a nawet spisane rozmowy. Wiem, że żyjemy w kraju, w którym własność wspólna jest traktowana jak niczyja, ale czy naprawdę musimy obchodzić się z książkami, jak z będącymi "pod ręką" kawałkami papieru? 
Biblioteki to jedno, czym innym jest własność prywatna. Przyznam szczerze, kiedy ktoś oddaje mi pożyczoną wcześniej pozycję w złym stanie, a tym bardziej, z własnymi notatkami, mam ochotę go zamordować. Szanuję swoją biblioteczkę i dlatego chcę, aby ludzie, którym dałam do niej dostęp, robili to samo. Naprawdę, nie zależy mi na czytaniu cudzych "złotych myśli" i nie dzielę się swoimi z innymi. Czy tak trudno uszanować kogoś, kto dzieli się z nami własnymi książkowymi zasobami?

2) Czy chcesz dzielić się swoimi notatkami z innymi?
Cóż, pozostawianie notatek w książkach wypożyczonych z biblioteki czy też należących do innych osób, jest automatyczną zgodą na ich rozpowszechnianie. Zostawianie ich w pozycjach należących do naszej prywatnej biblioteczki, to co innego. Istnieje duże prawdopodobieństwo, że nigdy nikt inny ich nie przeczyta. Oprócz nas samych. Po latach... Kiedy z rumieńcami na twarzy będziemy się zastanawiać, jak mogliśmy być tak głupi. Jeśli jednak udostępniamy swoje zbiory komuś innemu... Serio, naprawdę chcecie, aby Wasi znajomi mieli dostęp do Waszych konkluzji i przemyśleń? Jesteście pewni, że nigdy nie wykorzystają ich przeciwko Wam?  Nawet, jeśli traktujecie swoje książki jak Gollum pierścień, pamiętajcie, że kiedyś trafią one w ręce Waszych dzieci, innych krewnych, albo jakiegoś ciekawskiego antykwariusza. A potem rozpłyną się po świecie...

3) Czy robienie notatek w książkach naprawdę ma sens?
Owszem, kiedy się uczymy, notatki mogą pomóc. Stąd wspomniane przeze mnie kolorowe karteczki. I dodatkowe wydania kilku lektur (za 3,50 zł), które pełne są moich gryzmołów. Ale ich nikt nie żałuje, ponieważ porządne egzemplarze tych samych książek można znaleźć na reprezentacyjnych miejscach w mojej biblioteczce. Jest jeszcze kwestia cytatów - wiem, że wielu czytelników przepada za zaznaczaniem takowych. Doskonale to rozumiem i nie widzę w tym problemu, jeśli proces ten dotyczy wyłącznie naszej własności. Pokreślona książka z biblioteki to już co innego - gdyby każdy czytelnik miał zaznaczać swoje ulubione słowa, najprawdopodobniej podkreślony byłby cały tekst. Poza tym, jaka jest szansa na to, że chcąc wrócić do lektury, trafimy dokładnie na ten sam egzemplarz, który wypożyczyliśmy dziesięć lat wcześniej? Nie łatwiej zainwestować w zeszyt i spisać interesujące nas słowa? Albo, chociażby, jeśli szkoda nam czasu na przepisywanie, zrobić zdjęcie interesującego cytatu? Przecież aparat fotograficzny jest wbudowany w tej chwili nawet w najbardziej prymitywny telefon komórkowy! 
Najważniejszą kwestią jest jednak przydatność notatek - owszem, są książki, które czytamy wiele razy i warto popatrzeć na ewolucję własnych przemyśleń. Ale, bądźmy szczerzy, wracamy może do dziesięciu procent naszych lektur. Większość jednak, po pierwszym przeczytaniu, ląduje na półce, albo u kogoś innego... Po co więc ozdabiać takie książki notatkami, których nikt nigdy nie przeczyta?

Jaka jest konkluzja tego tekstu? Nie piszcie po cudzych książkach. Po swoich raczej też nie, chyba, że bardzo Wam na tym zależy, albo musicie się czegoś nauczyć. Owszem, dzieło należy do czytelnika, możemy z nim robić, co chcemy, ale czy nie warto pozostawić jego rozszerzenia we własnej głowie, dzienniku, notatniku czy komputerze? Musimy naruszać integralność utworu literackiego? Wiem, że wielu z Was uzna mnie za nawiedzoną wyznawczynię książkowej nietykalności. Ale czasami myślę sobie o księgozbiorach ludzi wielkich, upstrzonych notatkami, które sprzedawane są za niewiarygodnie pieniądze, a czasami nawet wydawane. I, po pierwsze - nie chciałabym, aby ktokolwiek mógł porównać moje konkluzje z ich przemyśleniami, ponieważ najprawdopodobniej wyszłabym na kompletną idiotkę. A po drugie, dzielenie się swoimi refleksjami na temat książek na ich kartkach wydaje mi się pewnym rodzajem ekshibicjonizmu. Przecież, w przeciwieństwie do bardziej spójnych form literackich, w notatce dajemy ponieść się chwili, przekazujemy ulotną myśl, często w ułomnej postaci. Czy naprawdę warto? Chciałabym poznać Waszą opinię na ten temat.

poniedziałek, 24 kwietnia 2017

Zgrzyt ambiwalencji, czyli subiektywna lista pisarzy, których kochamy i nienawidzimy jednocześnie


Znacie takich pisarzy, którzy irytują Was niemiłosiernie, ale i tak sięgacie do ich książek, bo z różnych powodów nie możecie się powstrzymać? Na pewno! Cóż, niby Barthes ogłosił śmierć autora jeszcze w latach sześćdziesiątych, a my nadal nie potrafimy, czy też nie chcemy do końca zapomnieć o tym, kto napisał czytane przez nas lektury. Trudno. Przynajmniej można stworzyć listę pisarzy, których kochamy i nienawidzimy jednocześnie. Zaznaczam, że jest ona całkowicie subiektywna i niezależna od pochodzenia autora czy też rodzaju książek, jakie tworzy.

7. J.R.R. Tolkien

Tolkien to pisarz, którego kompletnie nie spodziewacie się na tego typu liście. W końcu to geniusz, autor "Władcy pierścieni" i "Hobbita"! Jego książki zna cały świat. Tylko ja nigdy nie przeczytałam "Hobbita". Próbowałam i to nie raz, ale nie wyszło. Przez najbardziej irytującą cechę literatury Tolkiena. 
Zacznę jednak od początku. Jako jedenastolatka, na początku 2002 roku obejrzałam film "Władca Pierścieni: Drużyna Pierścienia". Już wtedy była niecierpliwa i zaraz po seansie chciałam się dowiedzieć, co będzie w kolejnych częściach. Dlatego sięgnęłam po książki. Ktoś poinformował mnie, że różnią się one od filmu, więc zaczęłam od pierwszego tomu i utknęłam. Kojarzycie te opisy? Kilkanaście minut akcji i 250 stron nudy. Orzeszkowa by się nie powstydziła. Jako jedenastolatka po prostu pominęłam pierwszą księgę. Fragmenty dotyczące podróży przez Mordor w trzecim tomie również. Oczywiście, nadrobiłam to po latach, ale gdzieś w głębi serca nadal byłam wściekała na Tolkiena za jego rozwlekanie się nad krajobrazem, lasem, popiołem, wzgórzami i ogólnie pojętą wędrówką. W końcu ile można iść, iść, iść, iść, iść... Dlatego też do dziś nie przeczytałam "Hobbita". Kiedy stworzono jego ekranizację nie miałam już entuzjazmu jedenastolatki.

6. Karl Ove Knausgård


Każdy, kto czyta tego bloga regularnie, nie spodziewa się Karla Ovego na tej liście, Nie oszukujmy się, to mój ulubiony pisarz. Każdą jego książkę pożeram w dniu premiery, a moim zachwytom nad "Moją Walką" nie ma końca. Karl Ove ma jednak jedną wadę, która sączy się ze wszystkich jego powieści - skrajny egoizm. O ile w "Mojej walce" jest on narzędziem do stworzenia dzieła, o tyle w "Czterech porach roku" zwyczajnie drażni. Jak można poświęcić powieści córce i w większości pisać w nich o sobie? Ale to nie wszystko - jeśli przeanalizujemy "Wszystko ma swój czas" i piąty tom "Mojej walki" dochodzimy do wniosku, że w drugiej swojej powieści Knausgård również pisał o sobie. A jeśli myślicie, że w swojej debiutanckiej powieści darował sobie nawiązania do własnej osoby, wspomnę, że mówi ona o młodym nauczycielu, pracującym na północy Norwegii, który ma romans z uczennicą. Tak, macie rację, autor wspomina o podobnych ekscesach w czwartym tomie "Mojej walki". Dlatego, mimo że kocham pisarstwo Knausgårda, niezmiernie irytuje mnie to, że gdziekolwiek się da, skupia się tylko i wyłącznie na sobie. Robi to nie tylko w książkach - posłuchajcie wywiadów i relacji ze spotkań autorskich. Ja, ja, ja, ja i jeszcze raz ja.  I to "ja" pojawia się tam nie tylko ze względu na angielską czy norweską gramatykę. Właśnie dlatego należy mu się miejsce na tej liście.

5.Remigiusz Mróz

Czymże zawinił mi Mróz? Ilością. Nie zrozumcie mnie źle, lubię jego książki. Zazwyczaj mnie bawią. Seria o Chyłce jest całkiem przyjemna w odbiorze, powieści z Forstem w roli głównej też przypadły mi do gustu, ale... Właśnie ALE. Ile można? 63 procent Polaków nie przeczytało w zeszłym roku ani jednej książki, a Mróz wydał w tym czasie chyba dziesięć (jeśli liczyć te pod pseudonimem). Kiedy jego fani mają zdążyć to wszystko przeczytać? Ja sobie jeszcze daruję, trzymam się Chyłki i Forsta, liczę na dwie książki rocznie, trzy, jeśli zainteresuje mnie jakaś nowa seria. A tu co? Trylogia z Forstem zamienia się w tetralogię, Kolejny tom do przeczytania. Ostatnio Chyłką poratowała mnie przyjaciółka, ale zastanawiam się, ile musiałabym zarabiać, żeby móc kupować wszystkie powieści Mroza? To nie na kieszeń humanisty w tym kraju! Nad tym, że czasami, ze względu na ilość, cierpi jakość niektórych z powieści, nie będę się tutaj rozwodzić.

4. Andrzej Sapkowski

Każdy, kto choć raz był na konwencie, słyszał o wyczynach Sapkowskiego. Nie mam zamiaru powtarzać tutaj plotek. Dużo bardziej irytuje mnie podejście tego pisarza do gier z serii "Wiedźmin". Nie zrozumcie mnie źle. Przeczytałam całą sagę i nadal potrafię się nią zachwycać. Rozumiem też frustrację pisarza. Sapkowski napisał świetny cykl powieści, a teraz większość globu myśli, że stworzył opowieść na kanwie gier komputerowych. Ale wiecie co? Moim zdaniem, zamiast wieszać psy na twórcach "Dzikiego gonu", powinien im dziękować. Bo gdyby nie oni, wątpię, by jego dzieło było tłumaczone na tyle języków. Zresztą wystarczyłoby jedno proste zdanie na okładce książki "Powieść będąca inspiracją dla gry <<Wiedźmin: Dziki Gon>>". Jeśli Sapkowski nie potrafił sobie tego wynegocjować, to jego wina. Trzeba przestać marudzić i cieszyć się ze sprzedaży.

3. Michał Witkowski

Nie zrozumcie mnie źle- uwielbiam książki Michaśki. Nawet te, które nie do końca wyszły. Konwencja, którą stwarza Witkowski całkowicie do mnie przemawia i nie mogę się doczekać kolejnych jego powieści. Ale tych, wydanych oficjalnie. Jeśli nie wiecie jeszcze, o co chodzi, już wyjaśniam. Kilka miesięcy temu wydawnictwo odrzuciło książkę napisaną przez Witkowskiego. Cóż, zdarza się nawet najlepszym. Tylko Michaśka nie do końca potrafiła się z tym pogodzić i postanowiła samodzielnie sprzedawać swoją najnowszą powieść w internecie. Bez korekty, z własnymi grafikami, 100 zł za PDF, 200 za powieść oprawioną alla praca magisterska. Przyznam, że trochę mnie to zniesmaczyło. I nie chodzi jedynie o cenę, bardziej irytowała nachalna promocja. Chyba nie jestem godna nazywać się wierną fanką Michaśki, bo nie kupiłam. Najbardziej jednak wkurza (tak, tutaj trzeba użyć tego słowa) mnie upadek naprawdę zdolnego pisarza. Najpierw celebryctwo, a potem samodzielne wydawanie odrzuconej powieści, które wydawało mi się żebraniem o pieniądze fanów. W międzyczasie podobny wydźwięk miało sprzedawanie na Facebooku tworzonych przez pisarza grafik. Zabrakło w tym klasy. Kolejną książkę Witkowskiego oczywiście kupię, ale na jego samego będę patrzeć już zupełnie inaczej.

2. George R.R. Martin

Trudno nie być złym na pisarza, który systematycznie uśmierca naszych ulubionych bohaterów, prawda? Cóż, mój dream team z serii pisanej przez Martina chwilowo żyje, albo (jeśli wierzyć serialowi) jest na najlepszej drodze do wskrzeszenia. Dlatego bardziej w Martinie denerwuje mnie to, że za mało przykłada się do pisania swoich książek. Nawet nie chodzi mi o to, że jak każdy fan "Pieśni Lodu i Ognia", boję się, że autor nie dożyje końca swojego cyklu. Po prostu niezmiernie (nie mogę użyć innego słowa) wkurza mnie to, że serial zaczął wyprzedzać powieści. Mam wrażenie, że Martin zajął się taką ilością projektów, z współpracą z HBO na czele, że na pisanie po prostu nie starcza mu czasu. Jeśli nie wierzycie, popatrzcie na daty wydania poszczególnych tomów - kiedyś stworzenie jednego zajmowało pisarzowi znacznie mniej czasu. Dlatego też mam nadzieję, że po nakręceniu ostatnich dwóch sezonów serialu Martin weźmie się wreszcie do roboty i zamiast pouczać filmowców, skończy swój cykl. W końcu muszę się dowiedzieć, co naprawdę stanie się z paroma bohaterami, którzy w serialu robią zupełnie co innego niż w książkach.

1. Michel Houellebecq

Jeśli mam być szczera, ta lista została zainspirowana postacią Houellebecqa. Kiedy dowiedziałam się o jego istnieniu najpierw zirytował mnie nazwiskiem, które jest równie niemożliwe do zapisania jak i do wymówienia. Potem było jeszcze gorzej. I wcale nie chodzi tylko o to, że to nieszczęsne nazwisko to pseudonim. Houellbecq jest seksistą, antyfeministą, rasistą, islamofobem itd. Reprezentuje wszystko, co jest antytezą moich poglądów. Jednak pisze w taki sposób, że nie mogę oderwać się od jego książek. Więcej, jest w tworzeniu rzeczywistości tak biegły, że zazwyczaj chwilo się z nim zgadzam. Po przemyśleniu tego co pisze stwierdzam jednak, że trudno przyznać pisarzowi rację. Urok Houellebecqa polega na tworzeniu powieści z punktu widzenia analitycznego intelektualisty. W świecie, w którym kontrowersje spotykamy najczęściej w postaci żenujących newsów na Pudelku, wzbudzająca skrajne emocje historia zamknięta w składnej i dobrze złożonej powieści. zachwyca, nawet jeśli się z nią nie zgadzamy. I choć niektóre poglądy pisarza sprawiają, że mam ochotę go udusić, nie mogę powstrzymać się od sięgania po jego kolejne książki. Co z tego, że przepełnione są szowinizmem? W doskonałej formie nawet to można przełknąć, o ile nie przyjmuje się po lekturze światopoglądu autora.

A Wy macie jakiś pisarzy, których kochacie i nienawidzicie jednocześnie? Kogoś, kto niezmiernie Was irytuje, ale i tak czytacie jego książki? Podzielcie się swoją opinią w komentarzach :)

poniedziałek, 27 marca 2017

Co czytać za młodu, żeby zostać książkoholikiem i dlaczego w niczym nie przeszkadza fakt, że połowa z tych książek jest beznadziejna?


Do tej pory nie opublikowałam na tym blogu ani jednego tekstu, który w mniejszym lub większym stopniu nie spełniałby wymogów recenzji. Jednak zawsze jest ten pierwszy raz. Szczególnie, że dopadła mnie inspiracja. Otóż, w zeszły weekend zabrałam z domu rodzinnego resztki moich rzeczy, w tym, zbierane przez lata książki i zaczęłam się zastanawiać, jak moje wczesne lektury wpłynęły na to, że zostałam książkoholikiem. Zapraszam do przeczytania moich wynurzeń. Zapewniam, że będą pełne zawstydzających lektur.
Trudno mi powiedzieć, jakie były moje pierwsze lektury. Babcia opowiadała mi głównie autorskie bajki, a z wczesnego dzieciństwa pamiętam małe, ilustrowane książeczki o Muminkach, dwie grube książki pełne baśni, posklejane wydanie "Lokomotywy" Tuwima i "Piotrusia Pana" o wielkim formacie. Także początki nie były najgorsze. Jednocześnie szkoła, jak każdemu, rzucała mi kłody pod nogi. Moją lekturą obowiązkową w pierwszej klasie była jakaś książeczka o kózce czy też owieczce, która była straszna! Pamiętam jedynie, że owo zwierzę lizało sól i było piekielnie nudne. Dzisiaj nie potrafię nawet znaleźć tytułu czy autora tego wątpliwego dzieła, a szkoda, bo zrobiłabym wszystko, żeby moje hipotetyczne dzieci nawet przypadkiem nie tknęły tej publikacji. Pomyśleć, że gdybym uwierzyła, że tak właśnie wygląda czytanie, dzisiaj, zamiast kupować książkę za książką, gapiłabym się na wątpliwej jakości programy telewizyjne. Na szczęście honor lektur szkolnych uratowała "Karolcia" Marii Kruger. Potem zaczęła się huśtawka - nienawidziłam "Doktora Dolittle i jego zwierząt", ale uwielbiałam, na przykład, "Akademię Pana Kleksa". Tę ostatnią czytałam nawet kilka razy. Niestety, wraz z wiekiem, narzucona mi przez szkołę lista czytelnicza zaczęła oddalać mnie od książek, więc zaczęłam czytać też na własną rękę. I nie zawsze były to najambitniejsze pozycje.
Oczywiście, znam "Jeżycjadę" Małgorzaty Musierowicz. Przeczytałam całkiem sporo książek z tej serii i dałam się wciągnąć, choć przyznaję, że nie wszystkie do końca mi odpowiadały. Być może miał na to wpływ fakt, że rodzina Borejków żyła w trochę innych czasach niż ja i stanowczo w dużo większym mieście niż ja wówczas (już wtedy im tego zazdrościłam). Potem jednak odnalazłam serię, która dużo bardziej odbiegała od moich małomiasteczkowych realiów, ale też wciągnęła mnie całkowicie. Przynajmniej na tyle, aby przeczytać wszystkie dostępne w bibliotece części podczas jednych wakacji. Uwaga, uwaga, rumieniec wstydu, chodzi o "Beverly Hills 90210". Tak, to nie tylko serial, były też książki. Oczywiście, napisane na podstawie scenariusza. I choć przypuszczam, że duży wpływ na moje zainteresowanie tą serią miał fakt emisji serialu przez TVN, nie żałuję, że po nią sięgnęłam. Ponieważ przy tych książkach nauczyłam się przeżywać wydarzenia razem z bohaterami i zarywać noce tylko po to, żeby dowiedzieć się, co jest dalej. 
Przyszedł czas, aby napisać o tym, czego wszyscy prawdopodobnie się spodziewają - tak, czytałam "Harry'ego Pottera" J.K.Rowling. Tylko, że nie po kolei i każdy tom po kilka razy. No i obsesyjnie czekałam na wydanie kolejnych części. Mam jednak wrażenie, że właśnie te książki zrobiły ze mnie książkoholika, ponieważ właśnie dzięki nim sięgałam po kolejne lektury - "Władcę Pierścieni" Tolkiena, czy "Wiedźmina" Sapkowskiego. Tego ostatniego przeczytałam w stanowczo zbyt młodym wieku. Jednak te książki dały mi siłę, by pokochać literaturę w czasach, kiedy szkoła robiła wszystko, aby mi ją obrzydzić. Weźmy jako przykład "Krzyżaków" Sienkiewicza - czy istnieje lepszy sposób, aby zrobić z dzieciaków wtórnych analfabetów, niż zmusić ich do czytania tej książki? Już nie chodzi o to, że jest historycznie niewiarygodna, ale o to, że przez siermiężny język na wierzch wybija się tylko nuda. I choć zdaje sobie sprawę z tego, że być może przeczyta ten tekst jakiś wielbiciel Zbyszka i Jagienki, przyznaję otwarcie, że przez cały czas, jaki przeznaczono na czytanie tego wątpliwego dzieła przy każdej okazji prowadziłam dyskusję z polonistką na temat beznadziejności tej lektury. A kiedy, mimo protestów, musiałam się z nią zmierzyć, w charakterystyce Zbyszka z Bogdańca podkreśliłam jego analfabetyzm jako cechę sprawiającą, iż nie jest bohaterem wartym naśladowania. I choć dziś zdaję sobie sprawę z tego, jakim kuriozum było moje posunięcie, nadal się go nie wstydzę. Szczególnie, że w momencie, w którym szkoła miała mnie zachęcić do czytania przy pomocy lektury z poza kanonu, zaproponowano mi "Alchemika" Paulo Coehlo.
Mam jednak na koncie książki, które czytałam wiele razy i których powinnam się wstydzić niemal tak jak tego, że pod przymusem przeczytałam "Alchemika". Otóż moją ulubioną serią z czasów nastoletnich był "Pamiętnik księżniczki" Meg Cabot. I tak, przyznaję, nie są to powieści najwyższych lotów, ale naprawdę potrafią zaciekawić młodą dziewczynę. A pamiętajmy, że wysyp książek dla gimnazjalistek i z gatunku young adult rozpoczął się w czasach, kiedy ja już nastolatką nie byłam. Nie zmienia to faktu, że powieści Cabot naprawdę spełniły swoją rolę, mobilizując mnie do połykania liter w ekspresowym tempie. I to dużo bardziej niż książki, do których zmuszali mnie nauczyciele. Przyznam nawet, że już jako dwudziestolatka kupiłam sobie ostatni tom serii, żeby dowiedzieć się, jak zakończyła się historia księżniczki Mii.
Jest jeszcze jeden epizod mojej literackiej historii, o którym warto wspomnieć - moja wampiryczna obsesja. Otóż pewnego dnia TVN postanowił wyemitować film "Wywiad z wampirem", a ja, zanim zmuszono mnie do pójścia spać, obejrzałam połowę i wpadłam. Od tego czasu zamiast lektur szkolnych czytałam książki Anne Rice ("Zmierzchu" jeszcze wtedy nie było i dobrze, bo pewnie wróciłabym do Żeromskiego). I nie żałuję. Fantastyka nauczyła mnie czytać dla przyjemności. A przeczytałam jej swego czasu całą masę i to nie tylko tej, nawiązującej do wampirów. Teraz patrzę na nią z większym dystansem, ale nadal stanowi jakieś dziesięć procent moich lektur. W końcu to opowieści, które w nieco baśniowy sposób (i to w stylu oryginalnych baśni braci Grimm) opowiadają historie o prawdziwych ludzkich dramatach. A przede wszystkim albo robią to w sposób niesamowicie wręcz epicki, albo z humorem.
A teraz wyznanie, którego jako polonistka nie powinnam poczynić. W liceum nie przeczytałam prawie ani jednej lektury, bo nie chciałam. Oczywiście niemal wszystkie nadrobiłam na studiach, ale nie uważam, żebym coś straciła. Po pierwsze - licealista nie jest w stanie docenić literatury, którą każą mu czytać, a po drugie - przymusowe poznawanie dzieł, nie będących w stanie porwać młodego człowieka sprawia, że w Polsce przynajmniej jedną książkę rocznie czyta zaledwie trzydzieści siedem procent obywateli. Oszczędziłam sobie tej męki w niewłaściwym czasie i w zeszłym roku miałam na koncie ponad sto sześćdziesiąt pozycji.
Jednak do czego prowadzi ten wywód? Do tego, że lektury szkolne zniechęcają do czytania? Niekoniecznie, w końcu to "oczywista oczywistość". Opisałam swoje czytelnicze przygody z czasów, kiedy nawet prawo nie uznawało mnie jeszcze za dorosłą, żeby wyartykułować jedno przesłanie - nie ważne co czyta się za młodu, ważne aby znaleźć coś, co nas interesuje i wyrobi w nas nawyk sięgania po lekturę, głód książki. W wieku nastu lat można łaknąć "Pamiętników księżniczki", "Beverly Hills" a nawet Paulo Coehlo. Z wiekiem gust nam się wyrobi, będziemy sięgać po coraz lepsze książki, przygotujemy się na to, by je rozumieć i nauczymy się czerpać z nich przyjemność. Ponieważ czytanie właśnie tym jest. Owszem, są gorsze i lepsze lektury, ale jeśli od czasu do czasu przeczytamy coś złego, ale sprawiającego nam przyjemność, nic się nie stanie. Z pozycji na pozycję nasz gust się wyrabia, dorastamy, potrzebujemy czegoś innego, znajdujemy nowe, najczęściej coraz to lepsze lektury. Poza tym mamy bibliotekarzy i bibliotekarki, czasopisma literackie i blogerów, którzy polecą nam książki, które naprawdę mogą się spodobać. W końcu w czytaniu chodzi o to, aby odnaleźć własną ścieżkę. I czytać, czytać, czytać....
A Wy macie jakieś książki z młodości, które zmieniły Wasze czytelnicze życie? Ukochane pozycje? Znienawidzone lektury? A może macie inne zdanie na temat tego, jaki wpływ mają nasze młodociane lektury na późniejszą czytelniczą drogę? Chętnie poznam Wasze opinie :)