Ł.Orbitowski, "Tracę ciepło", Wydawnictwo Literackie, 2007.
Jest wiele rzeczy, do których wracamy z sentymentem. We mnie wzbudzają go, chociażby, lata dziewięćdziesiąte, kojarzące się ze wspomnieniami z wczesnego, beztroskiego dzieciństwa. Nie ukrywam, że w prozie Łukasza Orbitowskiego cenię, między innymi, powrót do tego okresu. Pisarz ten, jak mało kto, potrafi oddać tę specyficzną atmosferę przemian. A w "Tracę ciepło" wprowadza także wątki fantastyczne, które sprawiają, że świat dawnych lat staje się jeszcze bardziej tajemniczy.
Rok 1989. Kuba, ósmoklasista gnębiony przez kolegów, znajduje w szkole ciało woźnego. Mężczyzna został zamordowany, ale mimo tego nie chce opuścić szkolnych murów. Jego duch atakuje Kubę i nie tylko jego. Konrad, jeden z dotychczasowych oprawców chłopaka, tak jak on widzi zmarłego i cały tajemniczy świat, niedostrzegalny dla innych. Chłopcy jednoczą się, by rozwikłać zagadkę śmierci gnębiącego ich ducha, a wspólna tajemnica splata ich życia na długie lata, owocując przyjaźnią, która pozwala im się mierzyć ze zjawiskami dużo groźniejszymi niż pojedyncze widmo.
Ponoć najłatwiej pisać o tym, co dobrze się zna. Być może dlatego Orbitowski jest tak autentyczny w opisywaniu lat dziewięćdziesiątych i prawdziwej, acz ciężkiej, przyjaźni łączącej dwóch młodych chłopaków. Z podobną błyskotliwością przedstawia ciężki proces dorastania i dojrzewania, kiedy nagle z chłopca trzeba zamienić się w mężczyznę i podjąć związane z tym obowiązki. Oczywiście, jakimś dziwnym trafem, wszyscy inni dostali na dojrzewanie trochę więcej czasu niż główny bohater. Przeszkód też inni mieli jakby trochę mniej. Orbitowski napisał przecież książkę o duchach. Nie jest to jego najnowsza powieść, a horror i fantastyka to gatunki, od których zaczynał. Jednak widma, inne światy i związane z nimi perturbacje są raczej uosobieniem ludzkich demonów. Zło, mniej lub bardziej upersonifikowane czai się w każdym z nas, tylko nie zawsze stykamy się z nim w tak namacalny sposób. Orbitowski, poprzez demony pokazuje nam najczarniejsze strony naszej natury i to, do czego jesteśmy zdolni w gniewie, z zemsty, z zazdrości... Z drugiej strony, relacja głównych bohaterów daje nam nadzieję na to, że można przetrwać wszystko. Dzięki wzajemnemu wsparciu i chęci zrozumienia. Ponadto ich zdolności dają nam wgląd w dawne dzieje, prawdziwe ludzkie historie, w których dobro zdaje się ze złem równoważyć, przez co świat wydaje się dużo mniej ponury niż ten, będący udziałem Kuby i Konrada.
W "Tracę ciepło" Orbitowski prezentuje również ciekawe spojrzenie na religię i to zarówno w wersji swojskiej-polskiej, jak i sekciarskiej. Bohaterowie spotykają w swoim życiu guru, tylko po to, by dowiedzieć się, że nie różni się on za bardzo od nich samych, a pozorna dobroć jest jedynie przykrywką dla złych emocji związanych z nieumiejętnością radzenia sobie w życiu. Na polskiej wsi Kuba i Konrad dowiadują się natomiast, że wiara i regularne wizyty w kościele nie mają wiele wspólnego ze znajomością doktryny i pisma, a byle "cud" potrafi zmienić obiekt kultu przeciętnego "dobrego katolika". Trudno powiedzieć wiele bez zdradzania zwrotów fabularnych, ale warto wspomnieć, że Orbitowski usiłuje pokazać, że rozsądek potrzebny jest nawet w sferze wierzeń i bywa on ważniejszy niż strach. W końcu nie bez potrzeby obraz piekła tłoczy się nam do głów od maleńkości.
Orbitowski nie zaserwował nam zwykłej opowieści o duchach. "Tracę ciepło" to raczej powieść o młodości, przyjaźni, dojrzewaniu, marzeniach i ich zderzeniu z rzeczywistością. Pisarz nie szczędzi nam analiz ciemnej strony ludzkiej natury, choć podaje je w mądrej, acz przystępnej formie. W zakończeniu, daje jednak czytelnikowi nadzieję, udowadnia, że nawet w najgorszym ze światów, można odnaleźć cel w życiu. "Tracę ciepło" naprawdę warto przeczytać, choć czasami, można się przestraszyć.






